- elektrikcirehberi@gmail.com
Almanya’nın Rheingau bölgesinde sabah güneşi üzüm bağlarının üzerinden yavaş yavaş süzülürken, sıradan bir bağcılık görüntüsü yerine geleceğin tarımını işaret eden yeni bir teknoloji dikkat çekiyor. Hochschule Geisenheim’in laboratuvarı ve test alanları, sadece üzüm yetiştirmek için değil, aynı zamanda güneş enerjisi üretmek için de kullanılıyor.
Geisenheim Üniversitesi’nin tanıttığı, iki yeni “agrivoltaik” sistemi, bir yandan sürdürülebilir tarımın pratikte nasıl uygulanabileceğini gösterirken, diğer yandan iklim değişikliğine karşı bağcılığı nasıl güçlendirebileceğini gözler önüne serdi.
Projede, üzümler altta yetiştirilirken, bir bağın üzerine elektrik üretmek için güneş panelleri yerleştiriliyor. Arazinin bu ikili kullanımına tarımsal voltaik veya bağcılıkta VitiVoltaik adı veriliyor.
Mart 2023’ten beri test edilen VitiVoltaic sistemi, yarı‑şeffaf, hareketli güneş panelleriyle dikkat çekiyor. Paneller bağların üzerinde gölge oluşturarak asmaların sıcaklık ve su dengelerini korumasına yardımcı oluyor. Bu gölge, özellikle yaz aylarında sıcaklık stresini azaltırken, altındaki toprağın nemini koruyarak su tasarrufu sağlıyor. Aynı zamanda elektrik üretimiyle, bağcılara enerji verimliliği de sunuyor.
Haziran 2024’te devreye giren ikinci sistem VitiCULT, modüler ve taşınabilir yapısıyla öne çıkıyor. Yeni dikilen bağlar için özel olarak tasarlanan bu sistem, panel‑bağ kombinasyonunu esnek bir şekilde farklı alanlara taşımayı mümkün kılıyor. Bu sayede, kuraklık ve aşırı sıcaklık gibi iklim risklerine karşı hızlı adaptasyon sağlanabiliyor.
Sürdürülebilirlik ve enerji bir arada
Üzüm yetiştiriciliği her zaman iklimin insafına bırakılan bir uğraş oldu. Sıcak dalgaları, ani kuraklıklar ve yaprak stresi, üreticilerin karşılaştığı temel zorluklar arasında. Agri‑PV sistemleri, bu zorluklara yanıt olarak geliştirildi: gölgeyle sıcaklığı düşürmek, nem dengesini korumak, zararlı ve mantar riskini azaltmak ve enerji sağlamak.
Hochschule Geisenheim’in araştırmaları, bu sistemlerin verim ve kaliteyi nasıl etkilediğini, su tasarrufu ve enerji üretim dengelerini ölçmeye devam ediyor. Akademisyenler, sistemin hem çevresel hem de ekonomik anlamda uzun vadeli fayda sağlayacağını belirtiyor.
Türkiye’de bağcılık ve agri‑PV potansiyeli
Türkiye, iklimi ve coğrafyası itibarıyla dünyanın önde gelen üzüm üreticilerinden biri. Ege, Marmara, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yüz binlerce hektar bağ alanı bulunuyor. Ancak sıcaklık artışları, kuraklık ve ani iklim değişiklikleri üretimi tehdit ediyor. Özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklık ve su stresi, verim kayıplarına ve üzüm kalitesinde düşüşe yol açabiliyor.
Türkiye’de bağcılığın karşılaştığı bu iklim zorlukları, agri‑PV sistemlerinin potansiyel önemini artırıyor. Güneş panellerinin sağladığı gölge ve nem dengesi, özellikle Ege ve Güneydoğu Anadolu’daki bağlarda su tasarrufu sağlayabilir ve ürün kalitesini koruyabilir. Aynı zamanda üretilen elektrik, sulama ve diğer enerji gereksinimleri için kullanılabilir, böylece hem çevresel hem ekonomik fayda sağlanır.
