- elektrikcirehberi@gmail.com
Dünyada planlanan ve inşası süren yenilenebilir enerji yatırımları, artık çoğu ülkede mevcut fosil yakıt kurulu gücünün üzerine çıkmış durumda. Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulu (LSE) bünyesindeki TPI Küresel İklim Geçiş Merkezi’nin yayımladığı “Ülkelerin İklim Geçişi Durumu 2025” raporu, düşük karbonlu enerji dönüşümünün zorluklara karşın hız kesmeden devam ettiğini ortaya koyuyor.
85 ülkenin iklim performansı mercek altında
Raporda, yüksek, orta ve düşük gelir grubundan 85 ülke; uzun vadeli hedefleri, politika uygulamaları ve finansman kullanımı kapsamında “ASCOR” metodolojisiyle değerlendirildi. Analiz, ülkelerin yarısından fazlasında devreye alınması planlanan veya yapımı süren yenilenebilir enerji kapasitesinin, bugün sahip oldukları fosil yakıt kurulu gücünü geçtiğini gösteriyor.
Bu tablo, enerji dönüşümünün somut biçimde ilerlediğine işaret ederken; bazı kritik politika alanlarında hâlâ eksikler olduğu da belirtiliyor.
ABD’nin geri adımı küresel tabloyu etkiledi
Birçok ülkede iklim politikaları ve finansman mekanizmalarında kaydedilen ilerlemeye rağmen, ABD’nin geçen yıl iklim taahhütlerinde geri adım atması küresel ortalamayı aşağı çekti. Emisyonlar hem dünya genelinde hem de ASCOR kapsamındaki ülkelerde artmaya devam ediyor.
Rapora göre, uzun vadeli hedefler konulsa da bunların düzenli izleme, şeffaflık ve somut uygulamalarla desteklenmesi gerekiyor. Birçok ülke hedef koyma ve finansman planlamada ilk adımları atsa da, bu hedeflerin güvenilirliği ve uygulanabilirliği konusunda hâlâ önemli açıklar bulunuyor.
TPI Merkezi Egemen Proje Lideri Setenay Hizliok, “İklim eylemi siyasi ve ekonomik zorluklarla karşı karşıya kalırken, ulusal geçiş planları aracılığıyla yatırımcılara güçlü bir politika sinyali sağlamak her zamankinden daha önemli. ABD’de iklim hedeflerinin ve politikalarının geri çekilmesine rağmen, özellikle gelişmekte olan piyasalarda yeni politikalar ve açıklamalar gözlemliyoruz.” dedi.
Düşük ve orta gelirli ülkelerde ilerleme dikkat çekti
Rapor, düşük ve orta gelirli ülkelerin iklim politikaları ve finansman kısmında yüksek gelirli ülkelere kıyasla daha fazla ilerleme kaydettiğini ortaya koyuyor. Bu gelişme; karbon fiyatlandırması, iklim mevzuatı ve iklim maliyetlerinin şeffaf açıklanması gibi alanlardaki yeni düzenlemelerle ilişkilendiriliyor.
Buna karşın, ülkelerin yüzde 78’i net sıfır hedefi belirlese de bu taahhütlerin çoğu, geçmiş emisyon eğilimleri veya 2030 hedefleriyle uyumlu değil. Ülkelerin yüzde 97’si ise 1,5°C hedefiyle uyumlu 2035 yol haritası ortaya koyamadı.
AB ve Latin Amerika önde, MENA bölgesi geride
Bölgesel analizde Avrupa Birliği ve Latin Amerika iklim politikaları açısından en yüksek performansı gösterirken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi en düşük ortalama puanlarla listenin sonunda yer aldı. Raporda, MENA bölgesinin hâlen fosil yakıt gelirlerine yüksek bağımlılığının sürdüğü ve iklim politikalarının sınırlı ilerleme kaydettiği vurgulandı.
Dünya genelinde yenilenebilir enerji kapasitesindeki bu hızlı artış, ülkelerin iklim hedeflerine yaklaşması açısından önemli olsa da rapor, ilerlemenin sürdürülebilir olması için daha net, ölçülebilir ve güvenilir politika adımlarına ihtiyaç duyulduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
