- elektrikcirehberi@gmail.com
Birleşik Arap Emirlikleri’nin Abu Dabi kentinde düzenlenen IRENA Genel Kurulu’nda yapay zekânın rolü üzerine düzenlenen Bakanlar Diyaloğu sırasında yayınlanan ” Yenilenebilir Enerjiyle Güçlendirilen Sürdürülebilir Kalkınma için İnovasyon Ortamı” raporu politika yapıcılar için şebeke modernizasyonundan dijital çözümlere, yerel kalkınmadan enerjiye adil erişim sağlayacak modellere kadar toplam 40 yeniliği haritalandırıyor. Raporda, yalnızca tekil teknolojilerin değil; politika, düzenleme, piyasa tasarımı, işletim ve iş modellerindeki yeniliklerin de entegre edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, enerji sistemlerinin dönüşümünün artık sadece bir teknoloji sorunu olmadığını, aynı zamanda kapsayıcı ve adil çözümler gerektirdiğini belirtti. La Camera, “Enerji dönüşümünü gerçekleştirebiliriz mi sorusundan ziyade, bunu kimseyi geride bırakmadan bütüncül şekilde yapıp yapmayacağımızı sorgulamalıyız.” dedi.
Rapor, yenilenebilir enerjinin birçok bölgede artık en düşük maliyetli elektrik kaynağı olduğunu ve özellikle gelişmekte olan ülke pazarlarında ekonomik kalkınma ile enerjiye erişimi güçlendirecek yeniliklerin uygulanabilir olduğunu ortaya koyuyor. Bununla birlikte, uygulanacak stratejilerin her ülkenin teknik, ekonomik ve sosyo-kültürel özelliklerine göre uyarlanması gerektiği ifade ediliyor.
Rapor ayrıca dünyada farklı coğrafyalarda test edilen yenilikçi uygulama örneklerine de yer veriyor. Örneğin Tanzanya, Kenya, Kolombiya ve Malezya’daki enerji toplulukları yerel yenilenebilir projelerden kolektif fayda sağlarken, Batı Afrika’daki bölgesel elektrik havuzları sınırlar ötesi kaynak paylaşımını mümkün kılıyor. Malezya’da dinamik hat kapasite değerlendirmesi hava koşullarına göre iletim kapasitesini yüzde 10–50 artırabiliyor, Uganda ve Ruanda’da batarya değiştirme istasyonları elektrikli ulaşımı erişilebilir kılıyor. Sierra Leone ve Liberya’da ise “kullan, öde” iş modelleri yarım milyondan fazla kişiyi uygun fiyatlı elektrikle buluşturdu.
IRENA raporu, bu yeniliklerin politika yapıcılar tarafından etkin bir biçimde kullanılabilmesi için dört stratejik araç seti öneriyor: şebeke modernizasyonu, merkeziyetsiz çözümler, kapsayıcı yerel kalkınma ve enerjiye erişim. Ancak çalışmanın uygulanabilirliği için dünya genelindeki uluslararası kurumlar, bölgesel platformlar, ulusal hükümetler ve yerel toplulukların eşgüdümlü şekilde hareket etmesi gerektiği vurgulanıyor.
