- elektrikcirehberi@gmail.com
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel kömür talebinin bu yıl rekor seviyeye ulaşacağını, ancak on yılın sonuna doğru yavaşlayarak düşüş eğilimine gireceğini bildirdi. IEA’nın yayımladığı “Kömür 2025” raporuna göre, dünya genelinde kömür talebinin 2025’te yüzde 0,5 artışla 8,85 milyar tona yükselmesi öngörülüyor.
Raporda, bazı büyük pazarlarda tüketim eğilimlerindeki sapmaların bu artışta belirleyici olduğu vurgulandı. Özellikle ABD’de yüksek doğal gaz fiyatları ve kömür santrallerinin kapatılmasını yavaşlatan politika tercihleri, yaklaşık 15 yıldır düşüş eğiliminde olan kömür tüketiminin yeniden artmasına yol açtı.
Avrupa Birliği’nde ise son iki yılda kaydedilen gerilemenin ardından bu yıl kömür talebinde sınırlı bir artış bekleniyor. Çin’de kömür talebinin 2024 seviyelerine yakın, genel olarak yatay bir seyir izleyeceği tahmin ediliyor.
2030’a doğru yavaşlama
IEA, küresel kömür talebinin 2030’a kadar yavaşlayarak 2023 seviyelerine geri dönmesini bekliyor. Bu eğilimin temelinde, bugün toplam kömür tüketiminin yaklaşık üçte ikisini oluşturan enerji sektöründeki dönüşüm yer alıyor.
Yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı artış, nükleer enerjinin istikrarlı şekilde genişlemesi ve piyasaya büyük miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) girmesiyle birlikte, kömürden elektrik üretiminin 2026’dan itibaren gerilemeye başlaması öngörülüyor. Buna karşılık sanayi sektöründeki kömür talebinin daha dirençli kalacağı ifade ediliyor.
Artışın adresi: Hindistan ve Güneydoğu Asya
Halihazırda küresel kömür kullanımının yarısından fazlasını tek başına gerçekleştiren Çin, yenilenebilir enerji yatırımlarını hız kesmeden sürdürüyor. Çin hükümeti, ülke içindeki kömür tüketiminin 2030’a kadar zirveye ulaşmasını, ardından ise düşüşe geçmesini hedefliyor.
Rapora göre, 2030’a kadar kömür tüketimindeki en büyük artış Hindistan’da yaşanacak. Ülkede talebin yıllık ortalama yüzde 3 artarak, on yılın sonunda 200 milyon tonun üzerinde ek tüketime yol açması bekleniyor. Güneydoğu Asya’da da kömür talebinin 2030’a kadar yıllık bazda yüzde 4’ün üzerinde artacağı öngörülüyor.
Belirsizlikler sürüyor
IEA Enerji Piyasaları ve Güvenliği Direktörü Keisuke Sadamori, rapora ilişkin değerlendirmesinde, bu yıl bazı önemli kömür pazarlarında alışılmadık eğilimler görülmesine rağmen orta vadeli projeksiyonların büyük ölçüde değişmediğini belirtti. Sadamori, “Küresel kömür talebinin 2030’a kadar yatay seyrettikten sonra düşüşe geçmesini bekliyoruz” dedi.
Bununla birlikte Sadamori, kömürün geleceğini etkileyen çok sayıda belirsizlik bulunduğuna dikkat çekti. Ekonomik büyüme, politika tercihleri, enerji piyasası dinamikleri ve hava koşullarının özellikle Çin’de küresel tablo üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini vurgulayan Sadamori, elektrik talebindeki artışın ve yenilenebilir enerji kaynaklarının dünya genelinde entegrasyon hızının da kömürün seyrini şekillendireceğini ifade etti.
