- elektrikcirehberi@gmail.com
Dünya genelinde şehirler; iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı hava olayları, yaşlanan altyapı ve artan nüfus baskısı karşısında dayanıklılık stratejilerini yeniden tanımlıyor. SmartCitiesWorld tarafından yayımlanan yeni araştırma raporu, şehirlerin bu çok katmanlı risklere karşı giderek daha fazla dijital ikiz teknolojileri, yapay zekâ ve veri odaklı sistemlere yöneldiğini gösteriyor.
Araştırma, farklı kıtalardan 100 üst düzey şehir yöneticisi ve akıllı altyapı uzmanıyla yapılan bir ankete dayanıyor. Bulgulara göre şehirler, özellikle enerji, su ve atık su sistemleri ile ulaşım altyapısının dayanıklılığını öncelikli alanlar olarak görüyor.
Enerji ve su altyapısı ilk sırada
Ankete katılan şehirlerin yarısı, enerji sistemlerinin dayanıklılığını birincil öncelik olarak tanımlarken, üçte biri su ve atık su altyapısını öne çıkarıyor. Artan sıcak hava dalgaları, kuraklık ve sel riskleri; enerji arz güvenliği ile su yönetimini şehirler için kritik hale getiriyor. Dünya Bankası verilerine atıf yapılan raporda, iklim kaynaklı su stresinin bazı bölgelerde 2050’ye kadar GSYH’nin yüzde 6’sına mal olabileceği hatırlatılıyor.
Ulaşım sistemleri de baskı altında. Katılımcıların yaklaşık yüzde 40’ı toplu taşıma altyapısının, üçte biri ise karayolu ve demiryolu ağlarının iklim risklerine karşı daha dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini belirtiyor. Elektrifikasyon ve net sıfır hedefleri, şehir altyapısının hem daha esnek hem de kesintilere karşı dirençli olmasını zorunlu kılıyor.
Dijital ikizler yükselişte
Rapora göre şehirlerin yüzde 68’i son beş yılda dijital teknolojilere orta veya yüksek düzeyde yatırım yaptı. En yaygın kullanılan araçların başında coğrafi bilgi sistemleri (GIS) ve IoT sensörleri geliyor. Bununla birlikte, dijital ikiz teknolojilerinin kullanımı da hızla artıyor. Ankete katılan şehirlerin yüzde 35’i hâlihazırda dijital ikizlerden yararlanıyor.
Bu teknolojiler; sel senaryolarının modellenmesi, enerji talebinin tahmini, altyapı bakımının planlanması ve kriz anlarında karar alma süreçlerinin hızlandırılması gibi alanlarda şehir yönetimlerine önemli avantajlar sağlıyor. Dublin, Singapur ve Rotterdam gibi şehirler, dijital ikizleri yalnızca altyapı yönetimi için değil, aynı zamanda vatandaş katılımı ve şeffaflık için de kullanıyor.
Yapay zekâ ve büyük veri şehir planlamasını dönüştürüyor
Araştırma, şehirlerin yüzde 51’inin yapay zekâdan, yüzde 42’sinin ise büyük veri analitiğinden yararlandığını ortaya koyuyor. Bu araçlar; trafik yönetimi, taşkın riski analizi, enerji verimliliği ve bakım süreçlerinin öngörücü şekilde planlanmasında kullanılıyor. Ancak rapor, bu alanda şehirler arasında ciddi bir dijital olgunluk farkı bulunduğuna da dikkat çekiyor.
En büyük engeller: Finansman ve insan kaynağı
Tüm bu ilerlemelere rağmen, şehirlerin önünde önemli engeller var. Katılımcıların yüzde 73’ü finansman yetersizliğini, yüzde 71’i ise teknik uzmanlık eksikliğini en büyük sorunlar olarak tanımlıyor. Sistemler arası uyumsuzluk, veri paylaşımındaki zorluklar ve siber güvenlik riskleri de dijital dönüşümün önündeki diğer başlıca başlıklar arasında yer alıyor.
Raporda ayrıca, dayanıklılığın yalnızca teknik bir mesele olmadığı vurgulanıyor. Şehirlerin yüzde 60’tan fazlası, kırılgan grupları kapsayan katılımcı yaklaşımlar geliştirmeye çalışıyor. Ancak dijital uçurum, veri güvenliği ve algoritmik şeffaflık gibi konular, şehir yönetimlerinin çözmesi gereken yeni sınamalar olarak öne çıkıyor.
Akıllı ama aynı zamanda kapsayıcı şehirler
Araştırmanın sonuç bölümünde, şehirlerin geleceğinin “akıllı” olmanın ötesinde “dayanıklı, kapsayıcı ve güvenli” olmaktan geçtiği vurgulanıyor. Dijital ikizler, yapay zekâ ve sensör teknolojileri önemli araçlar sunsa da, bu dönüşümün başarılı olabilmesi için iyi yönetişim, nitelikli insan kaynağı, güçlü iş birlikleri ve toplumsal güven kritik önemde görülüyor.
Uzmanlara göre, dijital altyapıya yapılan yatırımlar; iklim krizinin etkilerinin arttığı bir dönemde şehirlerin yalnızca ayakta kalmasını değil, aynı zamanda daha sürdürülebilir bir geleceğe hazırlanmasını da mümkün kılabilir.
