- elektrikcirehberi@gmail.com
Ember tarafından yayımlanan European Electricity Review 2026 raporuna göre, 2025 yılında rüzgâr ve güneş enerjisi ilk kez AB genelinde fosil yakıtların önüne geçti. Rüzgâr ve güneşin elektrik üretimindeki payı yüzde 30’a ulaşırken, tüm fosil kaynakların payı yüzde 29’da kaldı.
Rapora göre bu dönüşüm, özellikle son beş yılda hız kazandı. 2020 yılında AB elektrik üretiminin yalnızca yüzde 20’sini oluşturan rüzgâr ve güneş, 2025 itibarıyla toplam 841 TWh’lik üretime ulaştı. Aynı dönemde fosil yakıtların payı ise yaklaşık 8 puan gerileyerek yüzde 29 seviyesine düştü. Rüzgâr ve güneş, 27 AB ülkesinin 14’ünde fosil kaynakların tamamından daha fazla elektrik üretti. Hollanda ve Hırvatistan bu eşiği 2025’te aşan yeni ülkeler oldu.
Güneş enerjisinde rekor büyüme
Temiz enerjideki bu tarihi kırılmanın başlıca itici gücü güneş enerjisi oldu. AB’de güneşten elektrik üretimi 2025’te yüzde 20 artarak 369 TWh ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Güneş enerjisi, böylece kömür ve hidroelektriği geride bırakarak AB’nin en önemli enerji kaynaklarından biri haline geldi. Macaristan, Kıbrıs, Yunanistan, İspanya ve Hollanda’da güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı yüzde 20’nin üzerine çıktı.
Aynı yıl AB genelinde 65 GW’ın üzerinde yeni güneş enerjisi kapasitesi devreye alındı. Bu artış, hem büyük ölçekli santrallerden hem de çatı üstü güneş sistemlerinden kaynaklandı. Haziran 2025’te güneş enerjisi, ilk kez bir ay boyunca AB’nin en büyük elektrik üretim kaynağı oldu.
Rapora göre 2025’te yenilenebilir enerji kaynakları, hava koşullarındaki sıra dışı değişimlere rağmen AB elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 48’ini karşıladı. Rüzgâr üretimi yılın ilk aylarında düşük seyretse de, daha güneşli geçen dönemler bu açığı büyük ölçüde kapattı. Rüzgâr enerjisi yüzde 17’lik payla AB’nin ikinci büyük elektrik kaynağı olurken, doğal gazın payı yüzde 16,7’de kaldı.
Gaz ve kömür geri çekiliyor, ancak risk sürüyor
Fosil yakıtlar içinde en dikkat çekici gerileme kömürde yaşandı. Kömürün AB elektrik üretimindeki payı 2025’te yüzde 9,2’ye düşerek tarihi bir dip seviyeye indi. On yıl önce bu oran yüzde 25’e yakındı. İrlanda kömürü tamamen terk ederken, Finlandiya da planlanan tarihten önce fiili çıkışını gerçekleştirdi. Buna karşın AB’de kalan kömür üretiminin yüzde 74’ü hâlâ Almanya ve Polonya’da yoğunlaşıyor.
Doğal gaz üretimi ise hidroelektrikteki düşüş nedeniyle 2025’te yüzde 8 arttı. Bu artış, AB’nin elektrik üretimi için ödediği gaz ithalat faturasını 32 milyar avroya yükseltti. Bu tutar, bir önceki yıla göre yüzde 16 artış anlamına geliyor ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmayı da beraberinde getirdi.
Bataryalar yeni dönemin anahtarı olabilir
Raporda, artan güneş ve rüzgâr kapasitesinin sisteme entegrasyonu için batarya depolamanın kritik rolüne dikkat çekiliyor. 2025 itibarıyla AB’de büyük ölçekli batarya kapasitesi 10 GW’ı aşarken, proje boru hattı 40 GW’ın üzerine çıkmış durumda. Özellikle İtalya ve Almanya öne çıkarken, Yunanistan, İspanya ve Polonya gibi ülkelerde de hızlı bir ivmelenme görülüyor.
Ember Kıdemli Enerji Analisti Dr. Beatrice Petrovich, raporda yer alan değerlendirmesinde, “Rüzgâr ve güneşin fosil yakıtları geride bırakması, Avrupa elektrik sistemi için bir dönüm noktası. Şimdi asıl mesele, pahalı ve ithal gaza bağımlılığı azaltacak batarya, şebeke ve esneklik yatırımlarını hızlandırmak.” ifadelerini kullandı.
Rapor, AB’nin 2027’ye kadar Rus gazını tamamen yasaklama hedefini hatırlatırken, LNG ithalatında yeni bağımlılık risklerine de dikkat çekiyor. Ember’e göre yerli ve yenilenebilir kaynaklara dayalı bir elektrik sistemi, yalnızca emisyonları azaltmakla kalmayacak; aynı zamanda enerji fiyatlarını istikrara kavuşturarak jeopolitik riskleri de sınırlayacak.
