- elektrikcirehberi@gmail.com
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP30) kapsamında, şehirleri giderek artan aşırı sıcaklık riskine karşı daha dayanıklı hale getirmeyi amaçlayan küresel bir girişim başlatıldı. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Cool Coalition tarafından desteklenen “Global Mutirão Against Extreme Heat / Beat the Heat” girişimi, sürdürülebilir soğutma çözümlerini dünya genelinde şehirlerde yaygınlaştırmayı hedefliyor.
UNEP’in açıkladığı verilere göre bugüne kadar 185 şehir girişime katıldı. Ayrıca 72 ülke, 2050’ye kadar soğutma kaynaklı emisyonların yüzde 68’e varan oranda azaltılmasını amaçlayan Global Cooling Pledge taahhüdüne destek veriyor.
2050’ye kadar soğutma talebi üç katına çıkabilir
UNEP’e göre mevcut eğilimler devam ederse küresel soğutma talebi 2050’ye kadar üç katına çıkabilir. Bu durum, enerji tüketimini artırırken şehirlerde altyapı ve sağlık risklerini de büyütüyor. Sürdürülebilir soğutma stratejilerinin hayata geçirilmesi halinde:
Aşırı sıcaklık şu anda her yıl yaklaşık yarım milyon insanın ölümüne yol açıyor. Yoğun nüfuslu şehirler, informal yerleşimler ve yetersiz altyapı nedeniyle bu risklerin en yüksek olduğu bölgeler arasında yer alıyor.
“İnsanlar sıcağı bedenlerinde hissediyor”
Girişimin yöneticisi Ana Toni, aşırı sıcaklığın etkilerinin herkes tarafından doğrudan hissedildiğine dikkat çekerek, insanların ancak bu gerçekliği anladıklarında iklim müzakereleri ve çok taraflı anlaşmalara destek verebildiklerini ifade etti.
Toni, teknoloji ve kapasite geliştirme çalışmalarının girişimin genişlemesi açısından kritik öneme sahip olduğunu belirterek COP30’un sonunda daha fazla şehrin Beat the Heat programına dahil olmasını beklediklerini söyledi.
“Soğutma, su ve enerji kadar temel bir altyapı olmalı”
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, soğutmaya erişimin hayati önem taşıdığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: “Soğutma, su, enerji ve sanitasyon gibi temel bir altyapı olarak görülmeli. Çünkü soğutma yaşam kurtarır; ekonomileri, okulları ve hastaneleri ayakta tutar.”
Brezilya Çevre ve İklim Değişikliği Bakanı Marina Silva da ülkesinde yaklaşık 20 milyon çocuğun eğitim gördüğü okullarda yeterli soğutma ve ısıya uyumlu altyapı bulunmadığını belirterek, “azaltım, uyum ve dönüşüm” adımlarının birlikte ilerletilmesi gerektiğini söyledi.
Uzmanlara göre girişim, Türkiye’de hızla ısınan şehirler için de kritik öneme sahip. Büyükşehirlerde artan sıcaklıklar:
Yeşil çatılar, gölgelendirme sistemleri, pasif soğutma yöntemleri ve sürdürülebilir kentsel planlama gibi uygulamalar, şehirlerin aşırı sıcaklara karşı dayanıklılığını artırabilir. Uluslararası girişimlere katılım ise teknik kapasite, finansman ve deneyim paylaşımı açısından önemli fırsatlar sunuyor.
